Posted by Debora Silva

Monomial və ya cəbri termin, yalnız rəqəmlərlə bilinməyənlər (bilinməyən rəqəmləri təmsil edən hərflər) arasında vurma olan hər hansı bir cəbri ifadədir. Cəbri ifadənin ən sadə formasıdır və yalnız bir termini özündə cəmləşdirən bir polinom kimi başa düşülə bilər.

Monomiallar üzərində konsepsiyaların tətbiqi obyektlərin istehsalından (məsələn, top kimi) daha mürəkkəb hesablamalara qədərdir.

Vəkil François Viète, riyazi əlaqələrdə məktubların istifadəsindən böyük ölçüdə məsul idi, bu da cəbri hesablamalara və riyaziyyat və elm inkişafına imkan verirdi.

Monomialın hissələri hansılardır?

Monomialları başa düşmək üçün onların hissələrini bilməliyik. İki hissəyə bölünürlər: monomial əmsal adlanan bir rəqəm; və dəyişən və ya dəyişən məhsulu (hərflər).

Aşağıdakı nümunələrə diqqət yetirin:

  • 4y: bu monomialda əmsalı (4) və hərfi hissəsini (y) görə bilərik.
  • X - Qeyd edək ki, bu monomialda açıq rəqəmlər yoxdur. Bu vəziyyətdə əmsal həmişə 1 olacaqdır. Hərfi hissə x hərfidir.
  • Qeyd etmək vacibdir ki, həqiqi hissənin əskik olduğu hallar var və yalnız ədədi əmsalı görünür. Hərfi hissəsi olmayan monomialdır. Hərfi hissəsi olmadan yalnız sıfır rəqəminə sahibiksə, bu sıfır monomialdır.

Oxşar monomiallar

Daha əvvəl də gördüyümüz kimi, hər monomial iki hissəyə bölünür: hərfi hissə və əmsal. İki və ya daha çox monomialın eyni hərfi hissəsi varsa, monomiallar və ya oxşar terminlərdir.

Nümunələr:

-5yz və ½ yz oxşar hərtərəfli hissəyə (yz) sahib olduqları üçün oxşar monomiallardır.
-x və 2x də oxşar monomiallardır, çünki hərfi hissə (x) -ə bərabərdir.

Monomialların cəbri əlavə edilməsi və çıxılması

Monomiallar yalnız hərfi hissələri eyni olduqda əlavə və ya çıxıla bilər. Əməliyyatı yerinə yetirmək üçün yalnız əmsalları əlavə edin və hərfi hissəsini təkrarlayın.

Aşağıdakı nümunəyə diqqətlə baxın:

-4ksi + 16xsi = 20xsi

Çıxarma eyni şəkildə aparılır:

-25xy - 3xy - 5xy = 17xy.

Monomialları çoxaltın və bölün

Monomialların vurulması və bölünməsini yerinə yetirmək üçün oxşar olmaları lazım deyil. Əlavə etmə və çıxma işlərindən fərqli olaraq, bu əməliyyatlar həm hərfi hissə, həm də əmsal ilə aparılmalıdır. Katsayıları bir-birimizə və birinin həqiqi hissəsini digərinin həqiqi hissəsi üçün işlətməliyik. Üstünlüklərin əlavə edilməli olduğunu unutmayın.

Aşağıdakı nümunələrə baxın:

-6x²y.2x³.3y Buna görə 6.2.3 = 36-ı vururuq və sonra x².x³.yy = x5.y²-ni çoxalırıq.

Bölünmə zamanı, əmsalları eyni şəkildə, aralarındakı əmsalları bölməliyik:

-12x4y / 3x2y -> 12/3 = 4; hərfi hissə: x4 / x² = x² və y / y = 1, nəticə 4x²-ə bərabərdir.